اندومتریوز و اختلالات قلبی عروقی

اهمیت بیماری های قلبی عروقی از آنجا نشأت می گیرد که علت اصلی مرگ زودرس در زنان است. با توجه به دشواری تشخیص و مدیریت در این جمعیت، تلاش‌ها برای کاهش بروز بیماری‌های قلبی عروقی مستلزم شناسایی عوامل خطر در جمعیت‌های جوان‌تر، از جمله عوامل منحصر به فرد زنان، است. نتیجه یک مطالعه مروری نشان داده است که زنان مبتلا به اندومتریوز در حدود یک و نیم برابر بیشتر در معرض بیماری های قلبی عروقی هستند. عوامل خطر متعددی برای این گروه از بیماری ها مطرح است مانند چاقی، استعمال ذخانیات، فشار خون و دیابت. گروهی از عوامل خطر بیماری های قلبی عروقی مانند فشارخون و دیابت بارداری و یائسگی زودرس در زنان مطرح است. در این میان اندومتریوز با مکانیسمی که هنوز بطور کامل شناخته نشده است به عنوان یکی از عوامل خطر بیماری های قلبی عروقی شناخته شده است.  تخمین زده می‌شود که اندومتریوز 2 تا 10 درصد از زنان به طور کلی و تا 50 درصد از زنان نابارور را تحت تأثیر قرار می‌دهد.این بیماری، یک بیماری شایع در میان زنان در سنین باروری، خوش‌خیم و وابسته به استروژن است که ممکن است از طریق التهاب مزمن و یائسگی زودرس با افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی مرتبط باشد. نکته قابل توجه این است که آندومتریوز معمولاً پس از یائسگی بهبود می‌یابد. با این حال، ولی تأثیر طولانی مدت این بیماری باقی می ماند.

عوامل احتمالی همراهی آندومتریوز با بیماری های قلبی عروقی

1. اندومتریوز با درد لگن و ناباروری همراه است که هر دوی این عوامل قادر به کاهش کیفیت زندگی مبتلایان هستند.
2. استرس عاطفی و روانی ناشی از درد و عواملی چون ناباروری، خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی را در زنان مبتلا به  افزایش می‌دهد.
3. - اندومتریوز بر متابولیسم کبد و بافت چربی تأثیر می‌گذارد و منجر به التهاب سیستمیک در مبتلایان می‌شود. ماهیت التهابی مزمن بیماری، از عوامل مهم ارتباط این بیماری با بیماری های قلبی عروقی است زیرا رابطه شناخته شده‌ای بین نشانگرهای التهابی با سفتی شریان‌ها و اختلال عملکرد عروق و تصلب شرایین وجود دارد.
4. فاکتورهای فارماکولوژیکی و هورمونی

• نقش احتمالی مصرف منظم داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی و مصرف ضد دردهای مخدر، در ارتباط بین اندومتریوز و بیماری‌های قلبی عروقی در مطالعات مطرح است.
• ارتباط مستقیم بین مدت زمان مصرف قرص‌های ضدبارداری خوراکی و خطر تصلب شرایین برای زنان مبتلا مشاهده شده است.
• ارتباط بین یائسگی زودرس در مبتلایان به اندومتریوز خطر بیماری های قلبی عروقی را افزایش می دهد که در این بین یکی از مهمترین علل هورمون زنانه استروژن است که در افراد مبتلا به یائسگی زودرس کمتر در معرض این هورمون قرار می گیرند.

5. زنان مبتلا از ریسک فاکتورهای قلبی عروقی با شیوع بالاتری برخوردارند. بطور مثال شیوع فشارخون 16% و شیوع هیپیر کلسترومی 25 درصد در  مبتلایان نسبت به افراد غیر مبتلا بالاتر است. میزان LDL-c  نیز همواره در مبتلایان بیشتر است.
6. درمان‌های جراحی برای اندومتریوز نیز بیماران را در معرض خطر بیماری‌های قلبی عروقی قرار می‌دهد.  طبق مطالعات، افرادی که تحت یائسگی جراحی قرار می‌گیرند، بیشتر در معرض ابتلا به بیماری‌های متابولیکی مانند بیماری‌های قلبی عروقی هستند. با این حال، وقوع جراحی به منظور برداشتن رحم یا تخمدان ها خطر بیماری های قلبی عروقی را به ویژه در زنان جوان‌تر (زیر 50 سال) در مقایسه با زنان غیرمبتلا افزایش می‌دهد.

آندومتریوز با خطر بالاتر بستری شدن در بیمارستان به دلیل بیماری‌های قلبی عروقی، پیامدهای ثانویه بیماری‌های قلبی عروقی و مراجعه به اورژانس مرتبط با بیماری‌های قلبی عروقی همراه است.

نکته قابل توجه این است که به نظر می‌رسد خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی با زمان تشخیص اندومتریوز مرتبط است، و این خطر در بین افرادی که در سنین پایین‌تر (به ویژه زیر ۴۰ سال) تشخیص داده شده‌اند، بیشتر است.

اگرچه اندومتریوز همچنان یک بیماری مبهم است و اطلاعات کمی در مورد علل اصلی این بیماری وجود دارد، اما با بیماری‌های مختلفی از جمله بیماری‌های قلبی عروقی مرتبط دانسته شده است. این مهم بیانگر آن است که زنان مبتلا به اندومتریوز ممکن است یک گروه پرخطر برای بیماری‌های قلبی عروقی باشند.

لذا در مجموع بدلیل شیوع بالای اندومتریوز لزوم اهمیت درک بهتر و پیشگیری از پیامدهای مرتبط با بیماری‌های قلبی عروقی  در زنان مبتلا باید مورد توجه و تأکید قرار گیرد.

 

 

منابع

 

1. Ms. Understood: women’s hearts are victims of a system that is ill-equipped to diagnose, treat, and support them. Toronto: Heart and Stroke Canada; 2018. Available: https://www.heartandstroke.ca/-/media/pdf-files/canada/2018-heart -month/hs_2018-heart-report_en.ashx (accessed 2021 Aug. 24).

2. Nabel, E.G., Heart Disease Prevention in Young Women: Sounding an Alarm.Circulation2015; 132: 989-91.

3. Widyaning, P.P.F., Endometriosis and Cardiovascular Disease: A Systematic Review.Asian Journal of Health Research2024; 3: 183-189.

4. Farahmand, M., F. Ramezani Tehrani, M. Simbar, Y. Mehrabi, D. Khalili, and F. Azizi, Does metabolic syndrome or its components differ in naturally and surgically menopausal women?Climacteric2014; 17: 348-355.

5. Farahmand, M., F.R. Tehrani, D. Khalili, L. Cheraghi, M.B. Khomami, and F. Azizi, Association between duration of endogenous estrogen exposure and cardiovascular outcomes: a population–based cohort study.Life sciences2019; 221: 335-340.

6. Farahmand, M., M. Rahmati, F. Azizi, and F. Ramezani Tehrani, Lactation duration and lifetime progression to metabolic syndrome in women according to their history of gestational diabetes: a prospective longitudinal community-based cohort study.Journal of Translational Medicine2023; 21: 177.

7. Marchandot, B., A. Curtiaud, K. Matsushita, A. Trimaille, A. Host, E. Faller, et al., Endometriosis and cardiovascular disease.European heart journal open2022; 2: oeac001.

8. Shafrir, A.L., L. Farland, D. Shah, H. Harris, M. Kvaskoff, K. Zondervan, et al., Risk for and consequences of endometriosis: a critical epidemiologic review.Best practice & research Clinical obstetrics & gynaecology2018; 51: 1-15.

9. Blom, J.N., M.P. Velez, C. McClintock, J. Shellenberger, J. Pudwell, S.B. Brogly, et al., Endometriosis and cardiovascular disease: a population-based cohort study.Canadian Medical Association Open Access Journal2023; 11: E227-E236.

10. Vazgiourakis, V.M., M.I. Zervou, L. Papageorgiou, D. Chaniotis, D.A. Spandidos, D. Vlachakis, et al., Association of endometriosis with cardiovascular disease: Genetic aspects.International Journal of Molecular Medicine2023; 51: 1-16.

11. Nnoaham, K.E., L. Hummelshoj, P. Webster, T. d’Hooghe, F. de Cicco Nardone, C. de Cicco Nardone, et al., Impact of endometriosis on quality of life and work productivity: a multicenter study across ten countries.Fertility and sterility2011; 96: 366-373. e8.

12. Chiang, H.-J., K.-C. Lan, Y.-H. Yang, J.Y. Chiang, F.-T. Kung, F.-J. Huang, et al., Risk of major adverse cardiovascular and cerebrovascular events in Taiwanese women with endometriosis.Journal of the Formosan Medical Association2021; 120: 327-336.

13. Taylor, H.S., A.M. Kotlyar, and V.A. Flores, Endometriosis is a chronic systemic disease: clinical challenges and novel innovations.The Lancet2021; 397: 839-852.

14. Ridker, P.M., P. Libby, J.G. MacFadyen, T. Thuren, C. Ballantyne, F. Fonseca, et al., Modulation of the interleukin-6 signalling pathway and incidence rates of atherosclerotic events and all-cause mortality: analyses from the Canakinumab Anti-Inflammatory Thrombosis Outcomes Study (CANTOS).European heart journal2018; 39: 3499-3507.

15. Maeda, E., A. Koshiba, T. Mori, F. Ito, H. Kataoka, H. Okimura, et al., Atherosclerosis-related biomarkers in women with endometriosis: The effects of dienogest and oral contraceptive therapy.European Journal of Obstetrics & Gynecology and Reproductive Biology: X2020; 7: 100108.

16. Kulkarni, M.T., A. Shafrir, L.V. Farland, K.L. Terry, B.W. Whitcomb, A.H. Eliassen, et al., Association between laparoscopically confirmed endometriosis and risk of early natural menopause.JAMA network open2022; 5: e2144391-e2144391.

17. Mu, F., J. Rich-Edwards, E.B. Rimm, D. Spiegelman, J.P. Forman, and S.A. Missmer, Association between endometriosis and hypercholesterolemia or hypertension.Hypertension2017; 70: 59-65.

18. Tan, J., O. Taskin, M. Iews, A.J. Lee, A. Kan, T. Rowe, et al., Atherosclerotic cardiovascular disease in women with endometriosis: a systematic review of risk factors and prospects for early surveillance.Reproductive biomedicine online2019; 39: 1007-1016.

19. Melo, A.S., J.C. Rosa-e-Silva, A.C.J. de Sá Rosa, O.B. Poli-Neto, R.A. Ferriani, and C.S. Vieira, Unfavorable lipid profile in women with endometriosis.Fertility and sterility2010; 93: 2433-2436.

20. Farahmand, M., F. Ramezani Tehrani, M. Bahri Khomami, M. Noroozzadeh, and F. Azizi, Surgical menopause versus natural menopause and cardio-metabolic disturbances: A 12-year population-based cohort study.Journal of endocrinological investigation2015; 38: 761-767.

21. Farland, L.V., W.J. Degnan III, M.L. Bell, S.E. Kasner, A.L. Liberman, D.K. Shah, et al., Laparoscopically confirmed endometriosis and risk of incident stroke: a prospective cohort study.Stroke2022.

 گردآورندگان:  دکتر مریم فرهمند، دکتر فهیمه رمضانی تهرانی