در نوشتار زیر با این مطالب آشنا خواهید شد:

• اختلالات کف لگن چیست؟
• سندرم چند غده ای متابولیک تخمدانی (سندرم تخمدان پلی کیستیک سابق) چیست؟
• آیا سندرم چند غده ای متابولیک تخمدانی (سندرم تخمدان پلی کیستیک سابق) با اختلالات کف لگن ارتباط دارد؟

• تغییرات هورمونی
•  اضافه وزن و چاقی
• اختلالات متابولیک
•  عوارض بارداری و زایمان

• جمع بندی

  

• اختلالات کف لگن چیست؟

کف لگن مجموعه‌ای از عضلات، رباط ها و ساختارهایی است که در قسمت پایینی لگن قرار داشته و نقش مهمی در کنترل دفع ادرار و مدفوع و عملکرد جنسی دارد. اختلالات کف لگن که عمدتاً ناشی از تضعیف عضلات، بافت‌های نگهدارنده و رباط‌های کف لگن می باشند، مشکلات مختلفی از جمله بی‌اختیاری ادرار، بی‌اختیاری مدفوع، افتادگی اندام های لگنی (نزول رحم یا سایر اندام های لگن) و دردهای مزمن لگنی را به دنبال خواهند داشت. اختلالات کف لگن به عنوان یکی از مشکلات شایع سلامت زنان، میلیون‌ها زن را در سراسر جهان درگیر کرده و منجر به کاهش کیفیت زندگی در این افراد می شوند.

 

 

• سندرم چند غده ای متابولیک تخمدانی (سندرم تخمدان پلی کیستیک سابق) چیست؟

سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) شایع‌ترین اختلال غدد درون ریز در زنان سنین باروری محسوب می شود. بر اساس آخرین مطالعات انجام شده، 12.1 درصد از زنان بزرگسال در سراسر جهان و 19.4 درصد از زنان ایرانی مبتلا به این سندرم هستند. سندرم تخمدان پلی کیستیک معمولا با اختلال در قاعدگی و تخمک‌گذاری، افزایش سطح آندروژن‌ها (هورمون های مردانه) و نمای پلی‌کیستیک تخمدان (وجود فولیکول های ریز متعدد در تخمدان) در سونوگرافی تشخیص داده می شود. آکنه، هیرسوتیسم (رشد بیش‌ازحد موهای تیره یا ضخیم در قسمت هایی از بدن مانند صورت و قفسه سینه) و ریزش مو نیز از جمله علائمی هستند که بسیاری از زنان مبتلا به این سندرم تجربه می کنند. جالب است بدانید که این سندرم یک اختلال صرفاً مربوط به تخمدان نیست و علاوه بر دستگاه تولید مثل، سیستم قلب و عروق، کبد، تنفس، پوست و حتی وضعیت روحی و روانی فرد مبتلا را تحت تأثیر قرار می دهد. در همین راستا، متخصصان اخیرا تصمیم گرفته اند که نام این اختلال را به سندرم چند غده ای متابولیک تخمدانی  (PMOS) تغییر دهند.

 

 

• آیا سندرم چند غده ای متابولیک تخمدانی (سندرم تخمدان پلی کیستیک سابق) با اختلالات کف لگن ارتباط دارد؟

ارتباط میان سندرم چند غده ای متابولیک تخمدانی و اختلالات کف لگن موضوعی است که در سال‌های اخیر مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. بر اساس پژوهش های انجام شده، تغییرات هورمونی، اضافه وزن و چاقی، اختلالات متابولیک و عوارض بارداری و زایمان به عنوان فاکتور هایی ذکر شده اند که ممکن است خطر ابتلا به اختلالات کف لگن را در زنان مبتلا به این سندرم افزایش دهند. در ادامه به توضیح نقش هر یک از این عوامل می پردازیم:

تغییرات هورمونی

عضلات و بافت‌های کف لگن دارای گیرنده‌های هورمونی هستند و تغییرات هورمونی می‌تواند بر عملکرد آن‌ها اثرگذار باشد. بسیاری از افراد مبتلا به سندرم چند غده ای متابولیک تخمدانی نیز با افزایش آندروژن‌ها (هورمون های مردانه) مواجه هستند، اما شواهد موجود در مورد اینکه افزایش آندروژن‌ها در این افراد اثر محافظتی یا آسیب‌رسان بر کف لگن دارد قطعی نیست و نتایج مطالعات متفاوت است. به علاوه، قرص های ضد بارداری که ماهیت هورمونی دارند در بسیاری از موارد برای درمان علائم این سندرم استفاده می شوند. برخی از مطالعات نشان داده اند که استفاده از این دارو ها ممکن است خطر ابتلا به اختلالات کف لگن را بیشتر کند، در حالی که مطالعاتی نیز وجود دارند که این ارتباط را نقض می کنند.

اضافه وزن و چاقی

اضافه‌وزن و چاقی در بسیاری از زنان مبتلا به سندرم چند غده ای متابولیک تخمدانی دیده می‌شود. شواهد نشان می‌دهند که در زنان چاق، فشار داخل شکمی افزایش می‌یابد. این امر علاوه بر تأثیرگذاری بر عملکرد عصبی-عضلانی دستگاه ادراری، منجر به آسیب کف لگن و افزایش احتمال بروز بی‌اختیاری ادرار استرسی (خروج ادرار در شرایطی مثل سرفه، عطسه یا خنده) می‌شود. برخی مطالعات نشان داده‌اند که در زنان مبتلا به این سندرم، به‌ویژه در افراد دارای اضافه ‌وزن یا چاقی، احتمال بروز بی اختیاری ادرار و اختلال عملکرد کف لگن ممکن است افزایش یابد.

اختلالات متابولیک

سندرم متابولیک اختلالی است که زنان مبتلا به سندرم چند غده ای متابولیک تخمدانی در معرض ابتلا به آن قرار دارند. پیامدهای سندرم متابولیک مانند چاقی، فشار خون بالا و دیابت ممکن است به اختلال عملکرد کف لگن، از جمله بی‌اختیاری ادرار منجر شوند.

عوارض بارداری و زایمان

زنان مبتلا به سندرم چند غده ای متابولیک تخمدانی با خطر بیشتری برای زایمان سزارین، فشار خون بالای ناشی از بارداری و دیابت بارداری مواجه هستند. اگرچه معمولا قدرت عضلات کف لگن در زنانی که سابقه زایمان سزارین دارند، بیشتر از گروهی است که زایمان طبیعی داشته‌اند و زایمان سزارین ممکن است خطر اختلال عملکرد کف لگن را کاهش دهد، فشار خون بالا و دیابت که در بسیاری از موارد با سندرم چند غده ای متابولیک تخمدانی همراه است می تواند خطر بروز اختلالات کف لگن را در این زنان افزایش دهد.

• جمع‌بندی

با وجود اینکه برخی از اختلالات همراه شده با سندرم چند غده ای متابولیک تخمدانی (مانند چاقی، دیابت و ...) ممکن است به عنوان فاکتور هایی عمل کنند که خطر ابتلا به اختلالات کف لگن را در این زنان افزایش دهند، شواهد موجود در این زمینه هنوز محدود و در برخی موارد متناقض است. بنابراین، برای مشخص شدن ماهیت و میزان این ارتباط، مطالعات بیشتری مورد نیاز است و همچنان نمی توان با اطمینان گفت که زنان مبتلا به این سندرم الزاما در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به اختلالات کف لگن قرار دارند. با این حال از آن جا که سندرم چند غده ای متابولیک تخمدانی و اختلال عملکرد کف لگن هر دو از مشکلات شایع سلامتی در زنان محسوب می‌شوند، پیشگیری از بروز اختلالات کف لگن در زنان مبتلا به این سندرم و تشخیص به موقع بسیار اهمیت دارد و موجب کاهش هزینه های درمان و بهبود کیفیت زندگی این افراد می شود.

 

گرد آورندگان: زهرا آقاحسین شیرازی، دکتر فهیمه رمضانی تهرانی

 

منابع:

1. Peinado-Molina RA, Hernández-Martínez A, Martínez-Vázquez S, Rodríguez-Almagro J, Martínez-Galiano JM. Pelvic floor dysfunction: prevalence and associated factors. BMC Public Health. 2023 Oct 14;23(1):2005. doi: 10.1186/s12889-023-16901-3. PMID: 37838661; PMCID: PMC10576367.

2. Neven ACH, Forslund M, Ranasinha S, Sethi P, Dhungana RR, Mousa A, et al. Prevalence of polycystic ovary syndrome: a global and regional systematic review and meta-analysis. Human reproduction update. 2026;32(3):277-312.

3. Farhadi-Azar M, Behboudi-Gandevani S, Rahmati M, Mahboobifard F, Khalili Pouya E, Ramezani Tehrani F, Azizi F. The Prevalence of Polycystic Ovary Syndrome, Its Phenotypes and Cardio-Metabolic Features in a Community Sample of Iranian Population: Tehran Lipid and Glucose Study. Front Endocrinol (Lausanne). 2022 Mar 1;13:825528. doi: 10.3389/fendo.2022.825528. PMID: 35299965; PMCID: PMC8920974.

4. Teede HJ, Khomami MB, Morman R, Laven JSE, Joham AE, Costello MF, et al. Polyendocrine metabolic ovarian syndrome, the new name for polycystic ovary syndrome: a multistep global consensus process. Lancet (London, England). 2026;407(10545):2329-39.

5. Saei Ghare Naz M, Ramezani Tehrani F, Behroozi-Lak T, Mohammadzadeh F, Kholosi Badr F, Ozgoli G. Polycystic Ovary Syndrome and Pelvic Floor Dysfunction: A Narrative Review. Res Rep Urol. 2020 May 7;12:179-185. doi: 10.2147/RRU.S249611. PMID: 32440514; PMCID: PMC7213900